Covid-19 ကို အေအာင္ျမင္ဆံုး ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ခဲ့တဲ့ ထိုင္ဝမ္က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္မႈဆိုတာ

ခ်န္စစ္က်ဳံးဘယ္သူလဲ? Covid-19 ကာလမွာ အတုယူဖြယ္ေခါင္းေဆာင္မႈသင္ခန္းစာ (Leadership Lesson) ေလးတစ္ပုဒ္ေရးပါရေစ။

🇹🇼 ထိုင္ဝမ္မွာ Covid-19 ကာလအတြင္း စကားပုံေလးတစ္ခု ေရပန္းစားလာပါတယ္။ “အကယ္၍ နာရီလက္တံအတိုင္းသြားရင္ သင္ေအာင္ျမင္မယ္။ နာရီလက္တံနဲ႔ေျပာင္းျပန္သြားရင္ သင္ရႈံးနိမ့္မယ္။” အဲ့ဒီစကားဟာ ထိုင္ဝမ္ရဲ႕ က်န္းမာေရးဝန္ႀကီး ခ်န္စစ္က်ဳံး (Chen Shih Chung) ကိုရည္ၫႊန္းၿပီး ေပၚလာတဲ့ စကားပုံေလးျဖစ္ပါတယ္။  စစ္က်ဳံး (Shih Chung) ဆိုတာ တ႐ုတ္လို တိုင္ကပ္နာရီလို႔ အသံထြက္ဆင္တူပါသတဲ့။ သေဘာကေတာ့ က်န္းမာေရးဝန္ႀကီး စစ္က်ဳံး (Shih Chung) ရဲ႕ ၫႊန္ၾကားခ်က္အတိုင္းလိုက္နာရင္ ဒုကၡမေရာက္ဘူး။ သူ႔ၫႊန္ၾကားခ်က္ကို ဆန႔္က်င္ရင္ ဒုကၡေရာက္မယ္။ ထိုင္ဝမ္က ဇန္နဝါရီလ 21 ရက္ေန႔ကတည္းက ပထမဆုံးလူနာစေတြ႕ခဲ့ၿပီး အခုထိ 429 ေယာက္နဲ႔ အေအာင္ျမင္ဆုံး ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။

ထိုင္ဝမ္က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးရဲ႕… ၁။ လုံလရွိၿပီးျမန္ဆန္တဲ့တုံ႔ျပန္မႈ (swift response) ၂။ အခ်ိန္မီအမိန႔္ထုတ္ျပန္ေဆာင္႐ြက္မႈ (timely orders) ၃။ ႐ိုးသားပြင့္လင္းတဲ့ဆက္ဆံေရး၊ (frank communications)

ဒါေတြဟာ ထိုင္ဝမ္ကို အႀကီးအက်ယ္ေရာဂါျပန႔္ပြားသြားမယ့္အေရးက ကယ္တင္ခဲ့တယ္လို႔ ထိုင္ဝမ္ႏိုင္ငံသားေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက အသိအမွတ္ျပဳၾကပါတယ္။ ထိုင္ဝမ္ဟာေရာဂါျဖစ္ပြားမႈမ်ားတဲ့ တ႐ုတ္ျပည္က ဝူဟန႔္လိုေဒသေတြနဲ႔ ကူးလူးဆက္ဆံမႈမ်ားတာေၾကာင့္ ထိုင္ဝမ္ကြၽန္းမွာ ေထာင္နဲ႔ခ်ီၿပီး ေသဆုံးႏိုင္တယ္လို႔ လူေတြက ေတြးပူခဲ့ၾကတာပါ။

🇹🇼 ထိုင္ဝမ္သမၼတ Tsai Ing Wen က… သူမကိုယ္တိုင္ ေန႔တိုင္းက်န္းမာေရးဝန္ႀကီးရဲ႕ ေန႔လည္ 2:00 နာရီ ေန႔စဥ္ရွင္းလင္းခ်က္ကို ျပည္သူေတြနဲ႔အတူေစာင့္ၾကည့္တယ္။ ညမအိပ္ခင္ဖုန္းေခၚၿပီး ဒီေန႔ဘယ္ႏွစ္ေယာက္ေတြ႕လဲ စိတ္ေစာၿပီး ေမးေလ့ရွိပါသတဲ့။ “အဲ့ဒါမွပဲ က်မလည္းေကာင္းေကာင္းအိပ္ေပ်ာ္ပါတယ္” တဲ့။ က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးက လူနာအသစ္မေတြ႕တာ 4 ရက္ဆက္တိုက္ရွိၿပီလို႔ေျပာတာနဲ႔ ေပ်ာ္လြန္းလို႔ သူမရဲ႕ ေၾကာင္ႏွစ္ေကာင္ကို ညလယ္စာ ထေကြၽးသတဲ့။ သူမက အပ်ိဳႀကီးကိုး။ ထိုင္ဝမ္က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဟာ ေန႔စဥ္ျပည္သူသို႔ ရွင္းလင္းတင္ျပခ်က္ကို ဇန္နဝါရီလ 23 ရက္ေန႔ကတည္းမွ တစ္ရက္မွ မပ်က္ပဲ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။

အဲ့ဒီ ရွင္းလင္းတင္ျပခ်က္မွာ… ေနာက္ဆုံးအေျခအေန၊ အဲ့ဒီအေျခအေနေပၚမူတည္ၿပီး ဘယ္အစိုးရအဖြဲ႕အစည္းက ဘယ္လိုတုန႔္ျပန္ေဆာင္႐ြက္ဖို႔၊ ျပည္သူလူထုကဘယ္လိုလိုက္နာေဆာင္႐ြက္ဖို႔ ေတြကို လိုရင္းတိုရွင္းေျပာေလ့ရွိပါတယ္။ ထိုင္ဝမ္ကြၽန္းမွာ အဲ့ဒီ တစ္နာရီေလာက္ၾကာတဲ့ ရွင္းလင္းတင္ျပခ်က္ကို ေန႔စဥ္နားေထာင္သူ အနည္းဆုံး လူတစ္သိန္းေက်ာ္ရွိပါတယ္။ စားေသာက္ဆိုင္ပိုရွင္ Ho Wei Kaung ေျပာတာကေတာ့… သူေျပာတာေတြက အသုံးဝင္တယ္။ က်ေနာ္တကယ္ေက်းဇူးတင္တယ္။ အထူးသျဖင့္ဝန္ႀကီးရဲ႕ ႐ိုးသားပြင့္ခင္းစြာနဲ႔ “ဘာျဖစ္ေနၿပီး က်ေနာ္တို႔ ဘာလုပ္သင့္တယ္” ဆိုတာကိုပဲ။

က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးက WHO က ဆရာဝန္ႀကီးလား?

ထိုင္ဝမ္က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဟာ သြားဆရာဝန္တစ္ဦးပါ။

ဟာ.. ဒါဆိုဘာလို႔.. ၁။ သူ႔ရဲ႕ ေစတနာမွန္နဲ႔ ႐ိုးသားၿပီး ျပည္သူလူထုနဲ႔ထိေရာက္စြာဆက္သြယ္ႏိုင္မႈ (sincerity and ability to effectively communicate with public) ၂။တခ်ိန္တည္းမွာပဲ ျပည္သူလူထုဆီက ယုံၾကည္မႈရေစတဲ့ စာနာတတ္မႈ (while at the same time displaying a trust-winning empathy) ေတြက သူ႔ကိုလူသိမ်ားေစပါသတဲ့။  ေဖေဖာ္ဝါရီလဆန္းပိုင္းတုန္းက ဝူဟန႔္ကေန ထိုင္ဝမ္ႏိုင္ငံသားေတြကို ျပန္ေခၚတုန္းက ျပည္သူေတြက အႀကီးအက်ယ္ေဒါသထြက္ခဲ့တယ္။ သူကေတာ့ မီးကိုေရနဲ႔ ေအးခ်မ္းစြာပဲၿငိမ္းသတ္ျပခဲ့တယ္။ “ဘယ္သူမွ ေရာဂါကူးခံခ်င္ပါ့မလဲ၊ သူတို႔လည္းကိုယ့္ႏိုင္ငံသားေတြပဲ လက္ခံရမွာေပါ့” တဲ့။ ၿပီးေတာ့ ျပန္ဝင္လာသူေတြကို quarantine အေသအခ်ာလုပ္ၿပီး အျပင္မီးကို အတြင္းကိုမကူးေအာင္ တတ္ႏိုင္သမွ်ႀကိဳးစားခဲ့တယ္။

အခုေတာ့ ျပည္သူအားလုံးက သူမွသူခ်စ္လြန္းလို႔ ေန႔စဥ္သူ႔ရဲ႕ သတင္းတင္ျပခ်က္ကိုေမွ်ာ္ရတာ။ နာရီလက္တံအတိုင္းလိုက္ေအာင္ျမင္မယ္လို႔ စကားပုံနဲ႔ေတာင္ ႏႈိင္းေျပာၾကတာ။ သူ႔မ်က္ႏွာနဲ႔ မ်က္ႏွာဖုံးေတြလုပ္ဝတ္ၾကတာ။ သူ႔ကို idol လုပ္ၿပီး ေကာ္ဖီထြင္ၾကတာ။ …စတာေတြကို ၾကည့္ျခင္းျဖင့္ သူ႔ကိုလူေတြ ဘယ္ေလာက္တန္ဖိုးထားလာၾကသလဲ သိသာပါတယ္။

သတင္းေထာက္ေတြကလည္း သူ႔ကိုျပႆနာရွာဖူးပါတယ္။ ဧၿပီ 21 တုန္းက ေရာဂါပိုးမရွိဘူးဆိုတဲ့ Palau ကြၽန္းႏိုင္ငံကို ခ်စ္ၾကည္ေရးသြားအၿပီး ေရတပ္သားအနည္းငယ္ကူးစက္လာခဲ့လို႔ ေမးခြန္းထေမးခဲ့ပါတယ္။ အခုလိုစစ္တပ္က လုပ္ခ်င္ရာလုပ္ေနရင္ရင္ ကူးစက္ေရာဂါကြပ္ကဲေရးဌာနခ်ဳပ္ရွိေနတာ ဘာအသုံးက်မလဲတဲ့။  “ဒါဆိုရင္က်ေနာ့္ကို ကူးစက္ေရာဂါကာကြယ္ေရးဌာနခ်ဳပ္ကို တာဝန္မယူေစခ်င္ဘူးလား” တဲ့။ “႐ိုးသားပြင့္လင္းစြာပဲ၊ ဒါဆိုရင္က်ေနာ္ အနည္းငယ္စိတ္ထိခိုက္ရပါတယ္” တဲ့။

တကယ္ေတာ့ သူ႔ေလာက္ က်န္းမာေရးတင္သာမက၊ ကာကြယ္ေရးေရာ၊ ပညာေရးေရာ ဝန္ႀကီးဌာနအစုံနဲ႔ သံစုံတီးဝိုင္းႀကီးအလယ္ကေန စည္းခ်က္ညီေအာင္ခ်ိတ္ဆက္လမ္းၫႊန္ေနႏိုင္သူမွ မရွိတာ။ ေရတပ္သားေတြကို ကူးစက္ေစမႈနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ထိုင္ဝမ္ကာကြယ္ေရးဝန္ႀကီးက သမၼတနဲ႔ ျပည္သူလူထုကို ေတာင္ပန္ခဲ့သလို သူ႔မွာတာဝန္ရွိၿပီး သူႏုတ္ထြက္ေပးဖို႔ကသင့္ရွိေၾကာင္းအထိ ေျပာထားပါတယ္။

ဝန္ႀကီးခ်န္စစ္က်ဳံးဟာ ဇန္နဝါရီ 23 ရက္ေန႔ကတည္းက စေန၊ တနဂၤေႏြေန႔ေတြ အပါအဝင္ တစ္ရက္ကေလးေတာင္နားရက္မယူခဲ့ပါဘူး။ အဲ့ဒီလိုရက္ေပါင္းမ်ားစြာ အနားမယူပဲဘအလုပ္လုပ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ႏိုင္ငံတကာကသတင္းဌာနေတြဆီ သတင္းေရးပို႔ေပးတာပါပါတယ္။ အေမရိကန္က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးနဲ႔ မိနစ္ 30 ၾကာဖုံးေျပာၿပီး WHO ရဲ႕ သူတို႔ကို ဖယ္ၾကဥ္ထားမႈကိုပါ ရွင္းျပခဲ့ပါေသးတယ္။

Taiwan health minister unable to control emotions after announcing ...

မတ္လ 26 ရက္ေန႔က ထိုင္ဝမ္ TVBS က စစ္တမ္းေကာက္ယူခဲ့ရာမွာ ဝန္ႀကီး ခ်န္စစ္က်ဳံးဟာ ထိုင္ဝမ္က Google မွာ လူေတြစိတ္ဝင္စားစြာနဲ႔ အရွာၾကည့္ဆုံးသူ လပိုင္းအတြင္းျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္တဲ့။ ထိုင္ဝမ္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြထဲမွာ ျပည္သူေတြအႀကိဳက္ဆုံး ျဖစ္ၿပီး အျမင့္ဆုံး 91% rating ရခဲ့ကာ သမၼတ Tasi ထက္ေတာင္ လူႀကိဳက္မ်ားခဲ့ပါသတဲ့။ ထိုင္ဝမ္သမၼတ Tsai ကေတာ့ မနာလိုမျဖစ္ပဲ ေပ်ာ္ေနမွာပါ။ ေနာက္ေတာ္ပါဝန္ႀကီးေတြမေကာင္းရင္ အေမပါနာမည္ပ်က္တယ္မလား။

ဒီေနရာမွာ ဘာေတြ႕ရသလဲဆိုရင္ အလုပ္ကိုသာေစတနာနဲ႔ထႂကြလုံ႔လရွိစြာလုပ္ပါ။ ျပည္သူလူထုကဝန္ႀကီးမေျပာနဲ႔ ေတာ္လို႔ကေတာ့ သမၼတေတာင္ ဝင္ေ႐ြးေစခ်င္ၾကမွာ။ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္မႈ သင္ခန္းစာေလးကို နိဂုံးခ်ဳပ္ရရင္… Ralph Waldo Emerson ေျပာေလ့ရွိတဲ့ “Do the thing and you shall have the power.” ဆိုတဲ့ စကားဟာ အလြန္မွန္ပါတယ္။

အဲ့ဒီမွာ ဆြမ္ဇုရဲ႕ ေသနဂၤဗ်ဳဟာထဲက… “Pure heart and clear mind” “ေခါင္းေဆာင္တို႔သည္ အေရးႀကဳံလာရင္ တိုင္းျပည္ကို ျဖဴစင္တဲ့ႏွလုံးသား၊ ျပတ္သားတဲ့စိတ္ဓာတ္နဲ႔ ဦးစီးဦးေဆာင္လုပ္ႏိုင္ရမည္” ဆိုတဲ့ ႏွစ္ခ်က္ကိုေပါင္းကာ… တကယ္ကိုအလုပ္ကို လုံလဝီရိယရွိစြာနဲ႔ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ပါ။ ေစတနာမွန္ၿပီး ျပတ္သားတဲ့စိတ္ရွိပါ။

Taiwan's coronavirus December warning to WHO about person-to ...

Emerson ေျပာသလိုပဲ အလုပ္သာလုပ္ပါ ပါဝါကရွာေနစရာမလိုပါ။ အလုပ္လုပ္တဲ့သူ လက္ထဲပါဝါကေရာက္လာပါလိမ့္မယ္။ “Do the thing and you shall have the power.” And… “Don’t forget to have the pure heart and clear mind!”လို႔ မွာခ်င္ပါတယ္ခင္ဗ်ား။

Richard Myo Thant

Facebook Comments

Burmese Online News