ကမာၻေပၚမွာ ေနာက္ဆုံးတည္ေဆာက္ခဲ့တဲ့ အုတ္မိုးေမွ်ာ္တိုက္

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၊ ရွီကာဂိုရဲ႕ေတာင္ပိုင္း Loop ဧရိယာအတြင္းတည္ရွိေနတဲ့ Monadnock အေဆာက္အအုံဟာဆိုရင္အထပ္ေပါင္း (၁၆)ထပ္ ေလာက္ပါရွိၿပီး ကမာၻေပၚမွာဆိုရင္ အုတ္နဲ႔ေနာက္ဆုံးတည္ေဆာက္တဲ့ မိုးေမွ်ာ္အေဆာက္အအုံအျဖစ္ မွတ္တမ္းဝင္ထားပါ တယ္။ ရွီကာဂိုျမစ္နဲ႔ မီခ်ီဂန္ေရကန္အၾကား တည္ရွိေနၿပီး ခမ္းနားႀကီးက်ယ္တဲ့အေဆာက္အအုံ တခုအျဖစ္ရပ္တည္ေနပါတယ္။ယင္းအေဆာက္အအုံတည္ေဆာက္ခ်ိန္ကာလတုန္းက အုတ္ေတြဟာ ေပါမ်ားစြာ ထုတ္လုပ္ႏိုင္ၿပီးေဈးေပါတယ္ဆိုတဲ့အခ်က္ေၾကာင့္ အေမရိကန္တခြင္တည္ေဆာက္ေရးလုပ္ငန္းေတြမွာ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္သုံးစြဲခဲ့ၾကတာလည္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အုတ္ေတြဟာ အလြန္ေလးလံတယ္ဆိုတဲ့အခ်က္ေၾကာင့္ အထပ္ျမင့္အေဆာက္အအုံေတြတည္ေဆာက္ဖို႔ေတာ့အဆင္မေျပပါဘူး။

ဒါေၾကာင့္လည္း ယေန႔အခ်ိန္မွာဆိုရင္ အထပ္ျမင့္အေဆာက္အအုံေတြမွာ အေပၚအေလးခ်ိန္ကိုခံႏိုင္ဖို႔ ကြန္ကရစ္(သို႔) သံမဏိေတြနဲ႔ျပဳလုပ္ထားတဲ့ တိုင္ေတြ၊ ထုပ္တန္းေတြကို ထည့္သြင္းတည္ေဆာက္ခဲ့ၾကတာကိုေတြ႕ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ အေဆာက္အအုံေတြမွာပါဝင္ေနတဲ့ နံရံေတြကေတာ့ အေဆာက္အဦးခံႏိုင္ရည္ထက္ အကာအရံတစ္ခုအျဖစ္သာ ရည္႐ြယ္တည္ ေဆာက္ခဲ့ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။(၁၉)ရာစု အေစာပိုင္းကာလေတြမွာေတာ့ သံမဏိဟာပုံစံမ်ိဳးစုံနဲ႔ စမ္းသပ္ဆဲပစၥည္းအျဖစ္သာရွိေနၿပီး အေဆာက္အအုံတည္ေဆာက္ရာမွာအသုံးျပဳခဲ့ျခင္းမရွိခဲ့ပါဘူး။ (၁၈၅၆)ခုႏွစ္ေရာက္ခ်ိန္ မွအဂၤလိပ္လူမ်ိဳးပညာရွင္ Henery Bessemer ကသံမဏိကိုခ်ည္ေႏွာင္ပံနည္းစဥ္ကိုျပ သခဲ့ၿပီး ေနာက္ထပ္ႏွစ္(၁၀၀)ကာလေရာက္ခ်ိန္မွာသာ Bessemer ရဲ႕အေဆာက္အအုံေတြမွာ သံမဏိတပ္ဆင္ေရးလုပ္ငန္းစဥ္ေတြဟာ အသက္ဝင္လာခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

Monadnock အေဆာက္အအုံကိုေတာ့ နာမည္ေက်ာ္ Burnham&Root ကုမၸဏီရဲ႕ဒီဇိုင္းပညာရွင္ John Root ကဒီဇိုင္းေရးဆြဲၿပီး (၁၈၉၁)ခုႏွစ္ကေန (၁၈၉၃)ခုႏွစ္အထိ (၃)ႏွစ္တာကာလအတြင္း အၿပီးတည္ေဆာက္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ စတင္တည္ေဆာက္ခ်ိန္က အထပ္ေပါင္း (၁၆)ခုပါဝင္ေနၿပီး အုတ္သီးသန႔္တည္ေဆာက္တဲ့အေဆာက္အအုံေတြအနက္မွာေတာ့ အျမင့္ဆုံးျဖစ္ခဲ့ကာ အလြန္ေလးလံတဲ့အေဆာက္အအုံျဖစ္တာေၾကာင့္ ေအာက္ေျခအဆင့္ကအခန္းေတြမွာကို (၆) ေပေလာက္အထူနဲ႔ တည္ေဆာက္ထားတာျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ အေဆာက္အအုံရဲ႕ေျမညီထပ္ဟာ အလြန္ေမွာင္ပိတ္တဲ့ ေျမတိုက္ခန္းလိုျဖစ္ေနခဲ့ၿပီး အထပ္ျမင့္လာေလနံရံေတြရဲ႕အထူဟာပါးလာေလျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Monadnock အေဆာက္အအုံဟာအထပ္ျမင့္လာေလအခန္းေတြဟာက်ယ္လာေလျဖစ္ၿပီး ဒါေတာင္ အေပၚဆုံးအထပ္က နံရံေတြဟာအထူ (၁၈)လက္မေလာက္ ရွိေနပါေသးတယ္။အမွန္ေတာ့ ရွီကာဂိုေဒသဟာ စိမ့္ဆန္ၿပီးႏြံေပါတဲ့ေဒသျဖစ္တာေၾကာင့္ အုတ္ေတြနဲ႔ပဲ တည္ေဆာက္ထားတဲ့ Monadnock လိုအေဆာက္အအုံေတြရွိေနတာဟာ အေတာ္ေတာ့အံ့ၾသသင့္စရာေကာင္းေနပါတယ္။

ဒီအေၾကာင္းကို New York Times ရဲ႕သတင္းေထာက္တဦးက ရွီကာဂိုရဲ႕ေျမဆီလႊာကို သကာရည္နဲ႔အတူ semi-fluid အလြာပါတဲ့ အလြန္ႀကီးမားတဲ့ ဂ်ယ္ရီကိတ္အျဖစ္ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ေျမဆီလႊာတြင္း အေဆာက္အအုံ နိမ့္ဆင္းမႈကေနကာကြယ္ရန္ အတြက္အင္ဂ်င္နီယာေတြဟာ အေဆာက္အအုံရဲ႕ေအာက္ေျခမွာ ရထားသံလမ္းသ႑ာန္ ကြန္ကရစ္ေဖာင္ေတြကိုတည္ေဆာက္ကာ အေဆာက္အဦးတခုလုံးရဲ႕အေလးခ်ိန္ကို ထိန္းညႇိဳဖို႔ႀကိဳးစားခဲ့ပါတယ္။ယင္းသံမဏိေဘာင္ႀကီးဟာဆိုရင္ Monadnock အေဆာက္အအုံထက္ကို(၁၁) ေပ ေလာက္ပိုမိုရွည္လ်ားေနခဲ့ၿပီးအေဆာက္အအုံတည္ေဆာက္ၿပီးခ်ိန္မွာေတာ့ ယင္းသံမဏိေဘာင္ႀကီးနဲ႔အတူ Monadnock အေဆာက္အအုံဟာ (၂) ေပေလာက္ကို ေျမေအာက္ကို နစ္ျမဳပ္သြားခဲ့ပါတယ္။

မူလက အင္ဂ်င္နီယာေတြအေနနဲ႔ Monadnock ဟာ ေျမေအာက္ကို (၈)လက္မေလာက္သာနိမ့္ဆင္းသြားလိမ့္မယ္လို႔တြက္ခ်က္ထားေပမဲ့ ရွီကာဂို ရဲ႕စိမ့္ဆန္တဲ့ေျမဆီလႊာရဲ႕ေပ်ာ့ေပ်ာင္းမႈကအေတာ္ကိုအံ့ၾသသင့္စရာျဖစ္ခဲ့တာပါ။ ဆက္တိုက္ဆိုသလိုပဲ Monadnock အေဆာက္အအုံရဲ႕ေျမညီထပ္ဟာလည္း street level ကေန တစ္ဆင့္နိမ့္သြားခဲ့ရပါတယ္။အမွန္ေတာ့ Monadnock ယခုတိုင္တည္ရွိေနတာ ဟာ ပညာရွင္ John Root ရဲ႕ကြၽမ္းက်င္တဲ့အင္ဂ်င္နီယာစြမ္းရည္ေၾကာင့္ျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာ ႏိုင္ပါတယ္။ John ဟာ Monadnock အေဆာက္အအုံကို အုတ္ခ်ည္းပဲ သီးသန႔္တည္ေဆာက္ခဲ့တာမ်ိဳးေတာ့မဟုတ္ပါဘူး။ခိုင္မာတဲ့ အေဆာက္အအုံႀကီးတစ္ခုျဖစ္လာဖို႔နဲ႔ေလျပင္း တိုက္ခတ္မႈဒဏ္ေတြကိုကာကြယ္ႏိုင္ရန္ သံေဘာင္အျပင္ဘက္မွာဆိုရင္ သံႂကြပ္နဲ႔ျပဳ လုပ္ထားတဲ့ framework ေတြကိုအတြင္းပိုင္းေနရာေတြကေန အဂၤေတနံရံေတြကို မၿပိဳလဲေအာင္ ထိန္းခ်ဳပ္ထားတဲ့နည္းလမ္းကိုအသုံးျပဳထားတာကိုေတြ႕ရပါတယ္။

ယင္းတည္ေဆာက္ပုံဟာ နံရံေတြကိုသာထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ျဖစ္ၿပီး အေဆာက္အအုံတခုလုံးရဲ႕ဝန္ကိုေတာ့ ထိန္းထားျခင္းမ်ိဳးေတာ့မဟုတ္ပါဘူး။ အေမရိကတိုက္မွာေတာ့ Monadnock ဟာ ေလျပင္းဒဏ္ကို မခံရေအာင္တည္ေဆာက္ထားတဲ့ ပထမဆုံးေသာအေဆာက္အအုံအျဖစ္ရွိေနခဲ့တဲ့အျပင္ အလူမီနီယံကိုပထမဆုံးထည့္သြင္း တည္ေဆာက္တဲ့အေဆာက္အအုံအျဖစ္လည္းသတ္မွတ္ႏိုင္ပါတယ္။ယင္းကာလက အျခားႏိုင္ငံကေနသြင္းကုန္ျဖစ္တဲ့ အျပင္အလြန္ေဈးႀကီးတဲ့ အလူမီနီယံ ေတြကိုလည္း Monadnock အေဆာက္အအုံရဲ႕ေလွကားအုံ ေတြမွာအသုံးျပဳတပ္ဆင္ထား တာမ်ိဳးေတြကိုလည္းေတြ႕ရပါတယ္။ယင္းကာလကအေမရိကန္တခြင္ေက်ာ္ၾကားခဲ့တဲ့ Monadnock ရဲ႕တည္ေဆာက္ပုံေတြ ေၾကာင့္ ပိုင္ရွင္ေတြဟာ အေဆာက္အအုံရဲ႕ေတာင္ပိုင္းနဲ႔ေျမာက္ဘက္ပိုင္းကိုတိုးခ်ဲ႕တည္ ေဆာက္မႈေတြျပဳလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။

Monadnock ရဲ႕ေတာင္ဘက္ပိုင္းတိုးခ်ဲ႕ေဆာင္ေတြ မွာဆိုရင္ နံရံအထူႀကီးေတြအစား သံမဏိေဘာင္ေတြကိုတပ္ဆင္ခဲ့ၾကကာေၾကာင့္ နံရံ အထူႀကီးေတြကိုသာအသုံးျပဳခ်ဲ႕ထြင္ခဲ့တဲ့ Monadnockရဲ႕ေျမာက္ဘက္ေဆာင္ေတြထက္ ပိုမိုက်ယ္ဝန္းတဲ့အခန္းေတြကိုပိုင္ဆိုင္ခဲ့ပါတယ္။ Monadnock အေဆာက္အအုံတည္ ေဆာက္ၿပီးခ်ိန္ျဖစ္တဲ့ (၁၉)ရာစုေႏွာင္းပိုင္းကာလေတြမွာေတာ့ ယင္းအေဆာက္အအုံ ဟာ အခန္းေပါင္း(၁၂၀၀)နဲ႔ ကမာၻ႔အႀကီးဆုံး ႐ုံးႀကီးျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။အေဆာက္အအုံအတြင္း လူေပါင္း ၆၀၀၀ ေက်ာ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ႏိုင္တဲ့အထိ ႀကီးမားပါတယ္။ယင္းပမာဏ ဟာ အဲဒီေခတ္ illinois ျပည္နယ္က ၿမိဳ႕အခ်ိဳ႕ရဲ႕လူဦးေရထက္ေတာင္ ပိုမိုမ်ားျပားေနခဲ့တာလည္းျဖစ္ပါတယ္။ရွီကာဂိုမွာ ပထမဆုံးေသာ လွ်ပ္စစ္မီးဆင္ခဲ့တဲ့အေဆာက္အအုံဟာဆိုရင္ Monadnockသာျဖစ္ခဲ့ၿပီး ပထမဆုံးေသာမီးေဘးဒဏ္ခံႏိုင္ရည္ရွိေအာင္တည္ေဆာင္ခဲ့တဲ့အေဆာက္အအုံအျဖစ္ လည္းထင္ရွားပါတယ္။ မီးခိုး႐ြံျပားေတြထည့္သြင္းတည္ေဆာက္ထားတဲ့ Monadnock ဟာဆိုရင္သတၳဳေဘာင္ေတြထည့္သြင္းတည္ေဆာက္ထားတာေၾကာင့္လည္း အုတ္ေတြ ဖ်က္ဆီးခံရရင္ေတာင္ အတြင္းပိုင္းအမာခံေတြဆက္လက္တည္ရွိေနမွာျဖစ္ပါတယ္ ။ယေန႔အခ်ိန္မွာေတာ့ Monadnock အေဆာက္အအုံဟာ အေမရိကန္ရဲ႕သမိုင္းဝင္ၿမိဳ႕ျပ အေမြအႏွစ္တခုအျဖစ္သာမက အမ်ိဳးသားသမိုင္းဆိုင္ရာအမွတ္အသားတစ္ခုအျဖစ္ပါ တည္ရွိေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။

Facebook Comments

Burmese Online News