COVID-19 ကပ္ေရာဂါက သတင္းစာေခတ္ကို အဆုံးသတ္သြားေစမွာ အိႏၵိယမီဒီယာမ်ား စိုးရိမ္ပူပန္

သတင္းစာတိုက္အခ်ိဳ႕ ပိတ္သြားခဲ့ရၿပီး အျခား နာမည္ႀကီးေတြ အက်ပ္အတည္းဆိုက္ၿပီး လုပ္ငန္းထိခိုက္ေနပါတယ္။အိႏၵိယသတင္းစာေတြဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ လအနည္းငယ္က ကမာၻတစ္ဝွမ္း ႀကဳံေနရတဲ့ အေျခအေနကို ႀကံ့ႀကံ့ခံရင္း ေစာင္ေရအေျခအေန ေကာင္းေနခဲ့ေသးေပမဲ့ အခုအခါမွာေတာ့ COVID-19 ႏွိပ္စက္မႈေအာက္မွာ ၿပိဳလဲေနၾကရပါၿပီ။ဘယ္အခ်ိန္မွာ ေၾကာ္ျငာေဈးကြက္ ျပန္ေကာင္းလာမလဲ ကြၽန္ေတာ္တို႔ မသိဘူး

သတင္းစာတိုက္အခ်ိဳ႕ ပိတ္သြားခဲ့ရၿပီး အျခား နာမည္ႀကီးေတြ အက်ပ္အတည္းဆိုက္ၿပီး လုပ္ငန္းထိခိုက္ဆုံးရႈံးမႈ ျဖစ္ေနခဲ့ပါတယ္။ ကမာၻတစ္ဝွမ္း ေပၚထြက္လာတဲ့ ဒစ္ဂ်စ္တယ္သတင္းလုပ္ငန္းေတြက ေရာင္းအားက်ေနခ်ိန္မွာ လူဦးေရ ၁.၃ ဘီလီယံရွိတဲ့ အိႏၵိယႏိုင္ငံမွာ သတင္းစာေတြက အဓိက အစိတ္အပိုင္းအျဖစ္ ဆက္ရွိေနခဲ့ပါတယ္။

သို႔ေသာ္ အိႏၵိယတစ္ႏိုင္ငံလုံးကို မတ္ ၂၅ ရက္ေန႔မွစၿပီး lockdown လုပ္ခဲ့ခ်ိန္မွာေတာ့ ေန႔စဥ္ထုတ္ သတင္းစာေတြ ပုံႏွိပ္ထုတ္ေဝႏိုင္ျခင္း မရွိေတာ့ပါဘူး။ သတင္းစာပို႔သူေတြကိုလည္း ဗိုင္းရပ္စ္သယ္ေဆာင္လာႏိုင္ေၾကာင္း စိုးရိမ္ပူပန္ၿပီး တိုက္ခိုက္မႈေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။ အေရးအပါဆုံးကေတာ့ ေၾကာ္ျငာရွင္ေတြက ေၾကာ္ျငာမထည့္ၾကေတာ့တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အိႏၵိယက ဒစ္ဂ်စ္တယ္သတင္းေတြ အျပင္းအထန္ တိုက္ခိုက္မႈကို ကာလရွည္ၾကာ ခုခံလာခဲ့တာပါအခ်ိဳ႕ ခန႔္မွန္းမႈေတြအရ အိႏၵိယမွာ ယခင္က ေန႔စဥ္ သတင္းစာေစာင္ေရ သန္း ၅၀ ေက်ာ္ ပုံမွန္ေရာင္းခဲ့ရၿပီး lockdown လုပ္လိုက္ခ်ိန္ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ေစာင္ေရ သုံးပုံႏွစ္ပုံ က်ဆင္းသြားခဲ့ပါတယ္။ မြမ္ဘိုင္းၿမိဳ႕မွာ ရာနဲ႔ခ်ီတဲ့ သတင္းေထာက္ေတြ အလုပ္ျဖဳတ္ခံရတာ သို႔မဟုတ္ လစာေလွ်ာ့ခံရတာေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။ လူမႈေရးရန္ပုံေငြ အဖြဲ႕တစ္ဖြဲ႕က အလုပ္လက္မဲ့ျဖစ္သြားတဲ့ သတင္းေထာက္ေတြကို အစားအစာ ပါဆယ္ထုပ္မ်ား စီစဥ္ေပးေနခဲ့ပါတယ္။

“အိႏၵိယက ဒစ္ဂ်စ္တယ္သတင္းေတြ အျပင္းအထန္ တိုက္ခိုက္မႈကို ကာလရွည္ၾကာ ခုခံလာခဲ့တာပါ၊ ဒါေပမဲ့ အခုေတာ့ အခ်ိဳ႕ ၿမိဳ႕အလိုက္ထုတ္ေနတဲ့ သတင္းစာေတြ မရွိေတာ့ဘူး၊ သတင္းစာႀကီးအခ်ိဳ႕လည္း ေစာင္ေရ ဘယ္လို ျပန္တက္လာမလဲဆိုတာ စိုးရိမ္ပူပန္ေနရတယ္” လို႔ အယ္ဒီတာတစ္ဦးက AFP သတင္းဌာနကို ေျပာပါတယ္။

Pune နဲ႔ Goa ၿမိဳ႕မွာ ပုံႏွိပ္ထုတ္ေဝေနၾကတဲ့ အဂၤလိပ္ဘာသာ သတင္းစာေတြ ယခုလအတြင္း ပိတ္သိမ္းသြားခဲ့ၿပီး အိႏၵိယသတင္းစာႀကီးေတြျဖစ္ၾကတဲ့ Hindustan Times နဲ႔ Times of India တို႔ကလည္း ဝန္ထမ္းအမ်ားအျပား ေလွ်ာ့ခ်ျခင္း၊ လစာေလွ်ာ့ျခင္းနဲ႔ ႐ုံးခန္းမ်ားပိတ္ျခင္းတို႔ လုပ္ေဆာင္ေနၾကရပါတယ္။ ထိုသတင္းစာႀကီး ႏွစ္ေစာင္ဟာ COVID-19 ကပ္ေရာဂါ မျဖစ္ပြားမီက ေန႔စဥ္ ေစာင္ေရႏွစ္သန္းေက်ာ္ ေရာင္းခ်ခဲ့ရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

Hindustan Times က တစ္ရက္လွ်င္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၅၀၀,၀၀၀ (ျမန္မာက်ပ္ေငြ သိန္းခုနစ္ေထာင္နီးပါး) အရႈံးေပၚေနေၾကာင္း ဝန္ထမ္းေတြကို ေပးပို႔တဲ့ အီးလ္ေမးထဲမွာ ေျပာထားပါတယ္။ အိႏၵိယေတာင္ပိုင္း ကီရာလာျပည္နယ္မွာ အေျခစိုက္တဲ့ Mathrubhumi ေဒသဆိုင္ရာ သတင္းစာဟာ COVID-19 မတိုင္မီက တစ္လလွ်င္ ေၾကာ္ျငာဝင္ေငြ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၆ သန္း (ျမန္မာက်ပ္ေငြ သိန္းရွစ္ေသာင္းေက်ာ္) ရရွိခဲ့ရာမွ ေဒၚလာ ၅၀၀,၀၀၀ (ျမန္မာက်ပ္ေငြ သိန္းခုနစ္ေထာင္နီးပါး) သို႔ ေလ်ာ့နည့္က်ဆင္းသြားခဲ့ေၾကာင္း ပူးတြဲ မန္ေနဂ်င္းဒါ႐ိုက္တာ Shreyams Kumar က ဆိုပါတယ္။

သတင္းစာႀကီးအခ်ိဳ႕လည္း ေစာင္ေရ ဘယ္လို ျပန္တက္လာမလဲဆိုတာ စိုးရိမ္ပူပန္ေနရတယ္အိႏၵိယသတင္းစာေတြဟာ COVID-19 ကပ္ေရာဂါ မတိုင္မီကတည္းကပင္ စီးပြားေရးအေျခအေန ယိမ္းယိုင္ေနခဲ့ၾကတာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ေၾကာ္ျငာဝင္ေငြ က်ဆင္းသြားခဲ့တာက အက်ပ္အတည္း ျဖစ္လာေစခဲ့ေၾကာင္း The Hindu ေန႔စဥ္သတင္းစာနဲ႔ အျခား ေဒသဆိုင္ရာသတင္းစာမ်ား ထုတ္ေဝေနတဲ့အုပ္စုရဲ႕ ဒါ႐ိုက္တာတစ္ဦးျဖစ္သူ N Ram က ေျပာပါတယ္။ အဆိုပါ သတင္းစာလုပ္ငန္းအုပ္စုဟာ အေမရိကန္ေဒၚလာ သန္းနဲ႔ခ်ီ အရႈံးေပၚမယ္လို႔ ခန႔္မွန္ထားပါတယ္။

“ဘယ္အခ်ိန္မွာ ေၾကာ္ျငာေဈးကြက္ ျပန္ေကာင္းလာမလဲ ကြၽန္ေတာ္တို႔ မသိဘူး” လို႔ ၎က AFP ကို ေျပာပါတယ္။ World Association of Newspapers and News Publishers (WAN-IFRA) အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ အဆိုအရ အိႏၵိယသတင္းစာနဲ႔ မဂၢဇင္းေတြမွာ တစ္ႏွစ္လွ်င္ ေၾကာ္ျငာအသုံးစရိတ္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၃ ဘီလီယံခန႔္ ရွိခဲ့ေၾကာင္းလည္း သိရပါတယ္။

အသက္ ၃၅ ႏွစ္ေက်ာ္ေတြပဲ သတင္းစာဖတ္ၾကတယ္သတင္းစာေတြဟာ ယခုႏွစ္ မတ္လနဲ႔ ဧၿပီလအတြင္း ၎တို႔ရဲ႕ ေၾကာ္ျငာ ၇၅ မွ ၈၅ ရာခိုင္ႏႈန္းကို လက္လႊတ္ခဲ့ရတယ္လို႔ အိႏၵိယရွိ WAN-IFRA စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေဖာ္ေဆာင္မႈ မန္ေနဂ်ာျဖစ္သူ Magdoom Mohamed က ေျပာပါတယ္။ အိႏၵိယမီဒီယာအုပ္စုေတြက အြန္လိုင္းသတင္းလုပ္ငန္းမွာ အႀကီးအက်ယ္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံရန္ စတင္ေနၾကစဥ္အတြင္း ေၾကာ္ျငာလုပ္ငန္းက ႐ုတ္တရက္ ဆုံးရႈံးမႈေတြကို မကာမိခဲ့ဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။

မီဒီယာလုပ္ငန္းရွင္ေတြက ထိတ္ထိတ္ပ်ာပ်ာျဖစ္ၿပီး စီမံေဆာင္႐ြက္ေနမႈေတြနဲ႔အတူ လစာေလွ်ာ့ခ်ျခင္းနဲ႔ လစာေနာက္က်ျခင္းတို႔ ႀကဳံေတြ႕ေနရျခင္းက ၎တို႔ကို ဆိုး႐ြားစြာ ဆက္ဆံမႈအျဖစ္ အိႏၵိယသတင္းေထာက္ေတြက ခံစားေနၾကရပါတယ္။ COVID-19 သတင္းေတြ ရယူရာမွာလည္း သင့္ေတာ္လုံေလာက္တဲ့ အကာအကြယ္ပစၥည္းေတြ မပါရွိဘဲ သြားေရာက္ေနၾကရတယ္လို႔ သတင္းေထာက္အမ်ားအျပားက ေျပာၾကပါတယ္။

“မီဒီယာက ႐ုန္းကန္ေနခဲ့ရခ်ိန္၊ မေသခ်ာမႈနဲ႔ စိုးရိမ္ပူပန္မႈေတြ အလြန္ျဖစ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ဒီလစာေလွ်ာ့တာေတြကို အရမ္းျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ လုပ္ခဲ့ၾကတယ္၊ ဒါက အလြန္ က်င့္ဝတ္မရွိတာပါပဲ၊ သူတို႔က သူတို႔ရဲ႕ ဝန္ထမ္းေတြအတြက္ စိုးရိမ္ပူပန္မႈ မရွိဘူးဆိုတာ ျပေနတယ္” လို႔ Free Speech Collective အဖြဲ႕ တြဲဖက္တည္ေထာင္သူ Geeta Seshu က ဆိုပါတယ္။

ေလ့လာသူေတြကေတာ့ အဓိက မီဒီယာအုပ္စုေတြက အနာဂတ္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းကို ပိုမိုအာ႐ုံစိုက္ေနၾကတယ္လို႔ သုံးသပ္ၾကပါတယ္။ COVID-19 ကပ္ေရာဂါ မျဖစ္ပြားမီက သတင္းစာေတြအတြက္ ေၾကာ္ျငာဝင္ေငြဟာ ႏွစ္အနည္းငယ္ၾကာ တည္ၿငိမ္ေနလိမ့္မယ္လို႔ KPMG အတိုင္ပင္ခံလုပ္ငန္းက ခန႔္မွန္းခဲ့ပါတယ္။

How The Times of India, The Hindu & The Telegraph were 'banned ...

အခု အားလုံး ေျပာင္းလဲသြားခဲ့ၿပီ”အခု အားလုံး ေျပာင္းလဲသြားခဲ့ၿပီ” လို႔ အမည္မေဖာ္ျပတဲ့ သတင္းစာ အယ္ဒီတာတစ္ဦးက ဖြင့္ဟပါတယ္။ ၎က ကုမၸဏီစီးပြားေရးကို မေဆြးေႏြးလိုတာေၾကာင့္ အမည္မေဖာ္ခဲ့ဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ “အသက္ ၃၅ ႏွစ္ေက်ာ္ေတြပဲ သတင္းစာဖတ္ၾကတယ္၊ သူတို႔ကေတာ့ သတင္းေတြကို ဒစ္ဂ်စ္တယ္ရင္းျမစ္ေတြနဲ႔ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားကေန ႏွစ္လေက်ာ္ၾကာ သိရွိေနခဲ့ရေပမဲ့လည္း သတင္းစာဖတ္ၾကတယ္” လို႔ အဆိုပါ သတင္းစာအယ္ဒီတာက ေျပာပါတယ္။

အိႏၵိယမွာ စီးပြားေရးေႏွးေကြးမႈေၾကာင့္ သတင္းစာေတြနဲ႔ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားလိုင္းေတြဟာ COVID-19 မတိုင္မီကတည္းကပင္ ေထာင္နဲ႔ခ်ီတဲ့ ဝန္ထမ္းအေရအတြက္ ေလွ်ာ့ခ်မႈေတြ လုပ္ခဲ့ၾကေၾကာင္း TRA Research ရဲ႕ အမႈေဆာင္အရာရွိ N Chandramouli က ဆိုပါတယ္။ “အခုက မီဒီယာေလာကအတြက္ ေတာ္ေတာ္ စိတ္မေကာင္းဖြယ္ရာ အျဖစ္ပါပဲ၊ ေၾကာ္ျငာရွင္‌ေတြက ေငြသုံးဖို႔ လက္တြန႔္ေနၾကၿပီး မီဒီယာကုမၸဏီေတြဟာ ရွင္သန္ရပ္တည္ဖို႔အတြက္ ခက္ခဲေနပါတယ္” လို႔ ၎က သုံးသပ္ခဲ့ပါတယ္။

ဓူ၀ံ

Facebook Comments

Burmese Online News